یک فوقتخصص غدد درونریز و متابولیسم بالغین با اشاره به مصرف بیرویه و غیرعلمی داروهای لاغری در جامعه، نسبت به عواقب خطرناک این اقدام از جمله عوارض گوارشی، پانکراتیت و حتی خطرات کشنده هشدار داد و تأکید کرد که تجویز این داروها صرفاً بر عهده پزشک متخصص و بر اساس شاخصهای دقیق علمی است.
داروهای لاغری؛ ابزاری برای مدیریت علمی وزن، نه جایگزین سبک زندگی سالم
مهتاب نیرومند، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با اشاره به اینکه داروهای لاغری نباید جایگزین سبک زندگی سالم شوند، گفت: این داروها ابزاری برای مدیریت علمی وزن در افراد واجد شرایط هستند و به هیچ وجه نباید بهعنوان یک راهکار ساده و بدون خطر برای کاهش وزن در نظر گرفته شوند. وی افزود: داروهایی نظیر سماگلوتاید (اوزمپیک) و تیرزپاتاید (مونجارو) که در ابتدا برای درمان دیابت توسعه یافتهاند، با افزایش ترشح انسولین و مهار گلوکاگون به کنترل قند خون کمک میکنند، اما مصرف آنها برای لاغری نیازمند بررسیهای تخصصی است.
تفاوت نسلهای مختلف داروهای لاغری؛ از تزریق روزانه تا هفتگی
نیرومند در خصوص تفاوت نسلهای مختلف داروهای مؤثر بر مرکز سیری، توضیح داد: تغییر در ساختار مولکولی داروهای جدید، محل اثرگذاری آنها را تغییر نداده و همچنان از طریق تأثیر بر مرکز سیری عمل میکنند. نقطه تمایز اصلی در پروفایل فارماکوکینتیک آنهاست که باعث افزایش طول عمر دارو در خون و تقویت قدرت اثر شده است. این پیشرفت تکنولوژیک موجب تحول در الگوی مصرف شده؛ بهگونهای که بیماران برخلاف نسل اول که نیاز به تزریق روزانه داشتند، اکنون تنها به یک بار مصرف در هفته نیاز دارند.
شرایط علمی تجویز داروهای لاغری؛ چه کسانی واجد شرایط هستند؟
این فوقتخصص غدد با تأکید بر اینکه تجویز این داروها بر اساس شاخص توده بدنی (BMI) و وجود عوامل خطر جانبی تعیین میشود، گفت: افراد با BMI بالاتر از ۳۰ بدون نیاز به عوامل خطر اضافی، کاندیدای درمان هستند. همچنین افرادی با BMI بین ۲۷ تا ۳۰ که همراه با اضافهوزن، حداقل یک عامل خطر مانند فشار خون بالا، چربی خون، کبد چرب یا دیابت را نیز دارا باشند، با مشورت پزشک میتوانند از این داروها استفاده کنند.
عوارض گوارشی تا پانکراتیت؛ خطرات جدی مصرف خودسرانه
نیرومند با اشاره به طیف گسترده عوارض جانبی این داروها، رایجترین چالش را اختلالات گوارشی از جمله تهوع، بیاشتهایی، درد شکم، تشدید ریفلاکس معده و تغییر در فعالیت روده دانست و گفت: رابطه مستقیمی میان دوز مصرفی و شدت عوارض وجود دارد. وی با هشدار درباره عوارض جدیتر مانند التهاب پانکراس (پانکراتیت) و اختلالات بینایی، تأکید کرد: در صورت بروز پانکراتیت ناشی از مصرف دارو، درمان باید فوراً قطع شود و بیماران در صورت بروز دردهای شدید شکمی یا تهوع غیرقابلتحمل، بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کنند.
خط قرمزهای پزشکی؛ چه کسانی نباید از داروهای لاغری استفاده کنند؟
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به موارد منع مصرف، تصریح کرد: مبتلایان به سرطان تیروئید از نوع مدولاری (MTC) بههیچوجه نباید از این داروها استفاده کنند. همچنین افرادی با سابقه پانکراتیت، بهویژه اگر ناشی از داروهای مشابه بوده باشد، در گروه منع مصرف قرار دارند. نیرومند افزود: مصرف الکل به عنوان یک منع مصرف نسبی مطرح است و بیماران دیابتی با درگیری چشمی شدید (رتینوپاتی) نیز باید با احتیاط بسیار زیاد و تحت نظر دقیق پزشک از این داروها استفاده کنند.
هشدار درباره تجویز داروهای لاغری در آرایشگاهها و باشگاهها
نیرومند با ابراز نگرانی از پدیده خطرناک تجویز داروهای لاغری در اماکن غیرپزشکی مانند آرایشگاهها، مزونهای لباس عروس، خیاطیها و باشگاههای ورزشی، گفت: این داروها، داروهای بدون نسخه (OTC) نیستند و تجویز آنها در این مکانها بسیار خطرناک است؛ چرا که دوز مصرفی و مدیریت عوارض، امری کاملاً فردمحور و نیازمند نظارت متخصص غدد است. وی تأکید کرد: تعیین نوع دارو، دوز مصرفی، مدت زمان درمان و حتی رژیم غذایی مکمل، تنها باید توسط پزشک و با توجه به توازن میان فواید دارو و عوارض احتمالی انجام شود.
**مسعود رجبی**
دبیر گروه اجتماعی و خبرنگار ارشد
مسعود رجبی روزنامهنگار اجتماعی و خبرنگار تحقیقی با بیش از چهارده سال تجربه حرفهای در حوزه خبرنگاری میدانی، گزارشنویسی اجتماعی و پوشش رویدادهای شهری است. تمرکز اصلی وی بر مسائل اجتماعی کلانشهرها، آسیبهای اجتماعی، مطالبات شهروندی و گزارشهای تحقیقی از مناطق محروم و حاشیهنشین میباشد.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی روزنامهنگاری از دانشگاه صداوسیما است. همچنین دورههای تخصصی خبرنگاری تحقیقی، گزارشنویسی میدانی در شرایط بحرانی و اخلاق رسانه را در مراکز معتبر داخلی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رجبی فعالیت حرفهای خود را از اوایل دهه هشتاد به عنوان خبرنگار میدانی در روزنامههای محلی آغاز کرد. با گسترش فعالیتهایش در حوزه خبرنگاری اجتماعی و تحقیقی، وی موفق به تولید گزارشهای متعددی در زمینه مسائل شهری، حاشیهنشینی، اعتیاد، کودکان کار، کارگران مهاجر و مطالبهگری شهروندی شد. گزارشهای تحقیقی وی در برخی موارد منجر به پیگیری نهادهای نظارتی و اصلاح روندهای اداری گردیده است.
وی از سال ۱۳۹۵ به تیم تحریریه مجله خبری چیچک پیوسته و به عنوان دبیر گروه اجتماعی و خبرنگار ارشد در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، گزارشهای میدانی و تحقیقی وی درباره مسائل روز جامعه، با استقبال گسترده مخاطبان و فعالان اجتماعی مواجه شده است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رجبی در گزارشنویسی میدانی، خبرنگاری تحقیقی در حوزه مسائل اجتماعی و پوشش بحرانهای شهری است. وی همچنین در زمینه مستندنگاری اجتماعی، تحلیل سیاستهای شهری، مطالبهگری رسانهای و مصاحبه با اقشار آسیبپذیر جامعه تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی حرفهای**
رویکرد رجبی در خبرنگاری مبتنی بر حضور میدانی مستمر، گفتوگوی مستقیم با مردم، اعتبارسنجی چندلایه اطلاعات و پیگیری مستمر موضوعات تا حصول نتیجه است. وی در گزارشهای خود بر اصالت اطلاعات، رعایت اخلاق حرفهای، حفظ کرامت انسانی سوژهها و پرهیز از بزرگنمایی یا تحریف واقعیتها تأکید دارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران و انجمن خبرنگاران اجتماعی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با مطالبات شهری، آسیبهای اجتماعی و اخلاق رسانه مشارکت فعال دارد.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
