یک فوقتخصص غدد درونریز و متابولیسم بالغین با اشاره به مصرف بیرویه و غیرعلمی داروهای لاغری در جامعه، نسبت به عواقب خطرناک این اقدام از جمله عوارض گوارشی، پانکراتیت و حتی خطرات کشنده هشدار داد و تأکید کرد که تجویز این داروها صرفاً بر عهده پزشک متخصص و بر اساس شاخصهای دقیق علمی است.
داروهای لاغری؛ ابزاری برای مدیریت علمی وزن، نه جایگزین سبک زندگی سالم
مهتاب نیرومند، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با اشاره به اینکه داروهای لاغری نباید جایگزین سبک زندگی سالم شوند، گفت: این داروها ابزاری برای مدیریت علمی وزن در افراد واجد شرایط هستند و به هیچ وجه نباید بهعنوان یک راهکار ساده و بدون خطر برای کاهش وزن در نظر گرفته شوند. وی افزود: داروهایی نظیر سماگلوتاید (اوزمپیک) و تیرزپاتاید (مونجارو) که در ابتدا برای درمان دیابت توسعه یافتهاند، با افزایش ترشح انسولین و مهار گلوکاگون به کنترل قند خون کمک میکنند، اما مصرف آنها برای لاغری نیازمند بررسیهای تخصصی است.
تفاوت نسلهای مختلف داروهای لاغری؛ از تزریق روزانه تا هفتگی
نیرومند در خصوص تفاوت نسلهای مختلف داروهای مؤثر بر مرکز سیری، توضیح داد: تغییر در ساختار مولکولی داروهای جدید، محل اثرگذاری آنها را تغییر نداده و همچنان از طریق تأثیر بر مرکز سیری عمل میکنند. نقطه تمایز اصلی در پروفایل فارماکوکینتیک آنهاست که باعث افزایش طول عمر دارو در خون و تقویت قدرت اثر شده است. این پیشرفت تکنولوژیک موجب تحول در الگوی مصرف شده؛ بهگونهای که بیماران برخلاف نسل اول که نیاز به تزریق روزانه داشتند، اکنون تنها به یک بار مصرف در هفته نیاز دارند.
شرایط علمی تجویز داروهای لاغری؛ چه کسانی واجد شرایط هستند؟
این فوقتخصص غدد با تأکید بر اینکه تجویز این داروها بر اساس شاخص توده بدنی (BMI) و وجود عوامل خطر جانبی تعیین میشود، گفت: افراد با BMI بالاتر از ۳۰ بدون نیاز به عوامل خطر اضافی، کاندیدای درمان هستند. همچنین افرادی با BMI بین ۲۷ تا ۳۰ که همراه با اضافهوزن، حداقل یک عامل خطر مانند فشار خون بالا، چربی خون، کبد چرب یا دیابت را نیز دارا باشند، با مشورت پزشک میتوانند از این داروها استفاده کنند.
عوارض گوارشی تا پانکراتیت؛ خطرات جدی مصرف خودسرانه
نیرومند با اشاره به طیف گسترده عوارض جانبی این داروها، رایجترین چالش را اختلالات گوارشی از جمله تهوع، بیاشتهایی، درد شکم، تشدید ریفلاکس معده و تغییر در فعالیت روده دانست و گفت: رابطه مستقیمی میان دوز مصرفی و شدت عوارض وجود دارد. وی با هشدار درباره عوارض جدیتر مانند التهاب پانکراس (پانکراتیت) و اختلالات بینایی، تأکید کرد: در صورت بروز پانکراتیت ناشی از مصرف دارو، درمان باید فوراً قطع شود و بیماران در صورت بروز دردهای شدید شکمی یا تهوع غیرقابلتحمل، بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کنند.
خط قرمزهای پزشکی؛ چه کسانی نباید از داروهای لاغری استفاده کنند؟
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به موارد منع مصرف، تصریح کرد: مبتلایان به سرطان تیروئید از نوع مدولاری (MTC) بههیچوجه نباید از این داروها استفاده کنند. همچنین افرادی با سابقه پانکراتیت، بهویژه اگر ناشی از داروهای مشابه بوده باشد، در گروه منع مصرف قرار دارند. نیرومند افزود: مصرف الکل به عنوان یک منع مصرف نسبی مطرح است و بیماران دیابتی با درگیری چشمی شدید (رتینوپاتی) نیز باید با احتیاط بسیار زیاد و تحت نظر دقیق پزشک از این داروها استفاده کنند.
هشدار درباره تجویز داروهای لاغری در آرایشگاهها و باشگاهها
نیرومند با ابراز نگرانی از پدیده خطرناک تجویز داروهای لاغری در اماکن غیرپزشکی مانند آرایشگاهها، مزونهای لباس عروس، خیاطیها و باشگاههای ورزشی، گفت: این داروها، داروهای بدون نسخه (OTC) نیستند و تجویز آنها در این مکانها بسیار خطرناک است؛ چرا که دوز مصرفی و مدیریت عوارض، امری کاملاً فردمحور و نیازمند نظارت متخصص غدد است. وی تأکید کرد: تعیین نوع دارو، دوز مصرفی، مدت زمان درمان و حتی رژیم غذایی مکمل، تنها باید توسط پزشک و با توجه به توازن میان فواید دارو و عوارض احتمالی انجام شود.
مسعود رجبی
دبیر گروه اجتماعی و خبرنگار ارشد
مسعود رجبی روزنامهنگار و خبرنگار حوزه اجتماعی است که بیش از ۱۴ سال سابقه فعالیت حرفهای در زمینه گزارشهای میدانی، خبرنگاری تحقیقی و پوشش مسائل اجتماعی دارد. بخش مهمی از فعالیت او به بررسی چالشهای شهری، آسیبهای اجتماعی، دغدغههای شهروندان و روایت مسائل کمتر دیدهشده جامعه اختصاص دارد.
رجبی دارای مدرک کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی و کارشناسی روزنامهنگاری از دانشگاه صداوسیما است. او همچنین دورههای تخصصی مرتبط با خبرنگاری تحقیقی، گزارشنویسی در شرایط ویژه و اصول اخلاق حرفهای رسانه را گذرانده است.
فعالیت رسانهای او از اوایل دهه ۸۰ با خبرنگاری میدانی آغاز شد و در طول این سالها گزارشهای متعددی درباره موضوعاتی مانند مسائل شهری، حاشیهنشینی، کودکان کار، آسیبهای اجتماعی و مشکلات گروههای کمبرخوردار جامعه تهیه کرده است. برخی از گزارشهای او با هدف افزایش توجه عمومی و پیگیری مسائل از سوی نهادهای مسئول منتشر شدهاند.
او از سال ۱۳۹۵ به عنوان دبیر گروه اجتماعی و خبرنگار ارشد در مجله خبری چیچک فعالیت میکند و در حوزه تولید گزارشهای تحلیلی و میدانی درباره رویدادهای اجتماعی نقش دارد.
حوزههای تخصصی مسعود رجبی شامل خبرنگاری تحقیقی، گزارشنویسی اجتماعی، مستندسازی مسائل شهری، تحلیل چالشهای جامعه و گفتوگو با گروههای مختلف اجتماعی است.
در فعالیتهای رسانهای خود، او بر مشاهده مستقیم، بررسی دقیق منابع، گفتوگو با افراد مرتبط با موضوع و ارائه تصویری واقعی و مسئولانه از مسائل اجتماعی تأکید دارد.
